Hoạt động nổi bật
Giờ mở cửa - Tham quan miễn phí
Từ 08h00 đến 16h30 từ thứ Ba đến thứ Bảy (hàng tuần)
Số 1 Trần Bình Trọng, Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội Xem bản đồ
Đăng ký tham quan
Những lá thư thời chiến của đồng chí Thiếu tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai
          Đồng chí Thiếu tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai (Nguyễn Thi) sinh năm 1930, quê quán Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định. Vào ngành Công an năm 1949, được kết nạp Đảng năm 1950. Từ năm 1964 - 1975, đồng chí được cử đi chi viện chiến trường miền Nam, được giao nhiệm vụ Phó Bí thư Đảng ủy, Chánh Văn Phòng Ban An ninh Khu Trị - Thiên - Huế. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước đồng chí trở về miền Bắc và công tác tại Bộ Công an. Năm 1988 đồng chí được bổ nhiệm Phó Tổng cục trưởng, Tổng cục Xây dựng lực lượng CAND. Năm 1990 đồng chí giữ chức vụ Chánh Thanh tra Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an). Năm 1994 đồng chí được thăng cấp bậc hàm Thiếu tướng; đến năm 1996 đồng chí nghỉ hưu theo chế độ. Năm 2016 đồng chí được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

          Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, năm 1954, Đảng chủ trương thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: Tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân chủ nhân dân ở miền Nam. Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, cả nước nói chung và hậu phương miền Bắc nói riêng, chi viện cho miền Nam "tất cả vì tiền tuyến lớn, tất cả vì miền Nam ruột thịt". Với tấm lòng "tất cả vì tiền tuyến lớn, tất cả vì miền Nam ruột thịt", từ năm 1959 đến năm 1975 hơn một vạn cán bộ Công an ưu tú đã chi viện vào chiến trường miền Nam, trong đó có những đồng chí là lãnh đạo Bộ Công an, lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Bộ và Công an các tỉnh, thành phố..Vượt lên trên mọi gian khổ, hy sinh, cán bộ Công an chi viện chiến trường miền Nam đã cùng đồng bào, đồng chí miền Nam làm nên những chiến tích kỳ vĩ nhất của thế kỷ XX - giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất Tổ quốc Việt Nam.

          Năm 1964 theo tiếng gọi của Đảng, của đồng bào miền Nam đồng chí Phan Văn Lai từ biệt mẹ già, gia đình vợ con lên đường đi chiến đấu. Người chiến sĩ Công an ấy với trái tim nhiệt huyết, ra đi không hẹn ngày về, chỉ về khi nước nhà độc lập, giữ vững lời thề “Nguyện suốt đời hy sinh phấn đấu cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, anh tạm xa các em đi miền Nam chiến đấu.” - Thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi hai em Cầu, Sơn, ngày 12/01/1964. “Vì nhiệm vụ cách mạng cao cả, anh tạm gác tình riêng đi giải phóng miền Nam, đồng thời cũng để bảo vệ hạnh phúc gia đình, quê hương chúng ta ở miền Bắc được hưởng hòa bình.” - Thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi vợ, ngày 18/01/1964.

          Giữa cuộc chiến tranh tàn khốc tình cảm của hậu phương, tiền tuyến đều được gửi trọn qua những lá thư. Mỗi bức thư chứa đựng nỗi nhớ quê nhà, nhớ người thân đến cháy lòng“Xa nhau càng thấy thương và nhớ nhau em nhỉ? Anh nhớ mẹ, nhớ các con, các bác và cháu lắm...” - Thư của đồng chí Phan Văn Lai, gửi vợ, ngày 20/06/1966. 
 

<Thư của đồng chí Thiếu tướng Phan Văn Lai gửi về gia đình>
 
          Qua những lá thư thời chiến của đồng chí Phan Văn Lai gửi về gia đình đã một lần nữa khắc họa chân thực về cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc. Những người chiến sỹ chiến đấu kiên cường, bất khuất trải qua biết bao gian khổ, hy sinh vẫn chắc tay súng vững tay cày, vừa chiến đấu vừa tăng gia sản xuất, để phục vụ cuộc kháng chiến trường kỳ “ Như chỗ anh hiện nay đang nuôi 9 con heo (lợn) trong đó có hai lợn nái và hơn chục mái gà…đó là những nguồn thực phẩm phải tự lao động sản xuất”.  Hình ảnh cả dân tộc đoàn kết một lòng làm nên chiến thắng vĩ đại giải phóng dân tộc thống nhất đất nước. Trong những dòng thư sáng lên tình cảm sâu nặng giữa đồng bào miền Nam “ruột thịt” và chiến sĩ miền Bắc “Có những gia đình anh tạm nghỉ chân khoảng mươi hôm…Hôm chia tay, họ biết tin từ chiều thế là tối hôm đó gia đình họ quây quần đông đủ bắt mình hát cho họ nghe, họ khóc và nói “mai hư cán bộ cách mạng (có nghĩa là thương cán bộ cách mạng nhiều lắm”. - Thư của đồng chí Phan Văn Lai, gửi vợ, tháng 7/1964. Nơi chiến trường khói lửa, ác liệt nhưng đã có tình cảm của những bà mẹ miền Nam sưởi ấm, che chở, động viên  các chiến sĩ trên đường đi chiến đấu “Ở trong này tuy không được hưởng sự chăm sóc của mẹ đối với con, nhưng Đảng đã đưa lại cho con nhiều mẹ nên cũng an ủi một phần. Thỉnh thoảng đi công tác ở những vùng giải phóng, con lại ghé qua thăm các mẹ, các mẹ già như mẹ, thương quý con lắm. Mỗi lần đến các mẹ ôm chặt vào người tưởng như đứa con nít, xoa đầu, xoa tay, rồi trong nhà có gì lại cho ăn, cho uống.” - Thư của đồng chí Phan Văn Lai, gửi mẹ, tháng 8/1964.

          Và cũng từ những lá thư ấy ta hiểu hơn về những người vợ, người mẹ ở hậu phương quê nhà giàu đức hy sinh, đảm đang bất khuất “Mỗi người làm việc bằng hai”; “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” vì cuộc cách mạng vĩ đại của dân tộc “Anh đi để lại cho em một gánh nặng, em thay anh chăm sóc mẹ già và các con, công lao đó bao giờ anh quên được” - Thư của đồng chí Phan Văn Lai, năm 1964. “Hoàn cảnh anh xa vắng em vất vả, vừa lo công tác lại vừa lo thu xếp việc gia đình.”  - Thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi vợ, ngày 20/6/1966.

          Chín năm xa quê, xa gia đình đi chiến đấu đồng chí chưa một lần được về thăm nỗi nhớ thương khắc khoải “Các con chắc chúng lớn lắm rồi nhỉ, có dịp về gặp ngoài đường có lẽ chẳng nhận ra đâu, nhất là Thắng lúc anh đi nhỏ quá...” - Thư của đồng chí Phan Văn Lai, gửi gia đình, năm 1972. Nỗi nhớ như càng cháy lên mỗi dịp tết đến xuân về “Năm mới, anh rất nhớ, nhớ đến ruột thịt nội ngoại của anh”.  Nỗi niềm thương nhớ vô hạn đã biến thành sức mạnh chiến đấu để giành lại mùa xuân cho gia đình, quê hương, đất nước mình. “...cuộc chiến đấu và sức chịu đựng liên tục của anh đã trải qua 9 mùa xuân, ngày chiến thắng tự hào và vinh dự lắm, trong đó có em nưa…”  Những người chiến sỹ chiến đấu anh dũng, bất khuất trải qua biết bao gian khổ, hy sinh nhưng vẫn giữ niềm tin, hy vọng chiến thắng ở tương lai - một mùa xuân độc lập tự do và hạnh phúc “cả nước đổi mới, cả dân tộc đổi mới, …gia đình ta cũng có những cái mới..” - Thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi vợ, ngày 03/02/1973.

          Chiến thắng ngày 30/4/1975 miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước. Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của dân tộc ta đã giành được thắng lợi to lớn, mốc son chói lọi đó không thể không kể đến những đóng góp to lớn cùng những chiến công vẻ vang của lực lượng CAND, trong đó có các thế hệ cán bộ Công an chi viện chiến trường miền Nam. Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta luôn trân trọng, ghi nhận, đánh giá cao những chiến công, thành tích xuất sắc, của các dồng chí đã đạt được trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước và bày tỏ tri ân đối với những cống hiến, hy sinh của các đồng chí vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân….

           Những lá thư thời chiến cùng với những đóng góp của đồng chí Phan Văn Lai sẽ còn mãi với thời gian, nhắc nhớ chúng ta về một thời hoa lửa, góp phần khẳng định truyền thống anh hùng vẻ vang của lực lượng Công an nhân dân.

 

<Đồng chí Thiếu tướng Phan Văn Lai và vợ là bà Nguyễn Thị Thanh, ảnh sưu tầm >
 
<Nam Phong – Bảo tàng CAND>
bài viết khác